Home / Uncategorized / BÁT QUÁI TIÊN THIÊN VÀ BÁT QUÁI HẬU THIÊN

BÁT QUÁI TIÊN THIÊN VÀ BÁT QUÁI HẬU THIÊN

Định nghĩa: (Theo Dịch Lý Việt Nam)
– Tiên Thiên: tự nhiên, sẵn có, tự tánh, chưa có biến hóa.
– Hậu Thiên: nhân tạo, do huân tập, do biến hóa thành, đã biến hóa rồi.
– Bát Quái: khi phân tích Thái Cực người ta thấy Âm Dương nội hàm trong Thái Cực,
cho Âm Dương giao nhau thấy chỉ có được 8 kiểu sắp xếp nên gọi là Bát Quái. Đây
là một chu trình tất yếu gồm có 8 bước của bất kỳ một biến hóa nào khởi từ Hư qua
Ngưng, Trụ, Tiềm, Khởi, Vũ, Hiển đến Như. (Khôn qua Cấn, Khảm, Tốn, Chấn, Ly,
Đoài đến Càn).
• Đông Y hay dùng thuật ngữ “Tiên Thiên bất túc, Hậu Thiên thất nghi” để chỉ
tình trạng của con người lúc còn trong bụng mẹ không được hấp thu hoặc không được
cung cấp đầy đủ các dưỡng chất, sau khi sinh ra lại gặp các điều kiện môi trường sống
hay điều kiện dinh dưỡng không phù hợp làm cho thể trạng cứ ốm yếu, bệnh hoạn
liên miên. Trong tình huống này Tiên Thiên được dùng để chỉ giai đoạn thai nhi còn
trong bụng mẹ, chưa được sinh ra. Còn Hậu Thiên là giai đoạn sau khi đã được sinh
ra và được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ, bằng thực phẩm. Xét về góc độ Dịch Lý – Lý
Biến Hóa của Tự nhiên – thì quan niệm trên đây chỉ mang tính chất tương đối để diễn
tả Tiên Thiên và Hậu Thiên chứ thực ra khi đã là thai nhi trong bụng mẹ, thậm chí khi
còn ở trạng thái tế bào: tinh hay noãn trong cơ thể cha mẹ thì các tế bào đã thuộc về
Hậu Thiên rồi, vì đã biến hóa thành tế bào rồi.• Các Dịch Thư hay các môn Đông phương Học Thuật của Trung Hoa phân chia
Bát Quái ra thành hai loại: Bát Quái Tiên Thiên và Bát Quái Hậu Thiên, đây cũng
là một ví dụ để diễn tả Tiên Thiên và Hậu Thiên giống như trường hợp trên đây thôi
chứ thực ra cả hai loại Bát Quái đó cũng là sản phẩm do trí tri ý con người bày đặt ra,
cũng đã biến hóa rồi nên thuộc về Hậu Thiên mà thôi.
• Chỉ có khái niệm “Không Hoàn Toàn Không” mà khi Trí Tri Ý Của Tôi – Con
người chưa nghĩ đến mới là Tiên Thiên. Một khi mà Trí Tri Ý Tôi – Con người mom
mem tới được (đã nghĩ đến Không Hoàn Toàn Không rồi) thì lập tức nó không còn là
Không Hoàn Toàn Không nữa mà khái niệm đó đã xuất hiện trong Trí Tri Ý Tôi –
Con người. Đó là cái biến hóa đầu tiên và khi này thì Không Hoàn Toàn Không đã
cực và không còn thuộc về Tiên thiên nữa. Tại đó Không Hoàn Toàn Không Cực này
được gọi là Vô cực hay Thái cực.
• Thiên hạ không hiểu rõ về bản thể của Bát quái nên hay nhận định lung tung,
thậm chí còn bảo rằng Bát quái biến đổi theo thời gian nữa chứ. Thực chất Bát quái
thuộc về Hậu thiên học mà thôi. Khi con người đặt tên là Bát quái Tiên thiên hay Bát
quái Hậu thiên chẳng qua là muốn phân biệt chỗ đồng dị của các mô hình Bát quái do
con người đã bày đặt ra.
Vạn bất đắc dĩ tôi phải trình bày Bát quái theo quan điểm Dịch Lý Việt Nam
để cho quý độc giả có sự nhìn nhận về Bát quái vô tư hơn.

Sài gòn sáng 04/5/2016
Thăng – Sư
Tâm Thanh

Tác Giả Tâm Thanh Dịch Học Sĩ

Cùng Chuyên Mục

Chúc Mừng Năm Mới Xuân Tân Sửu 2021